İncelemenin amacı ve kapsamı
Vergi incelemesinin amacı, ödenmesi gereken verginin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamak olup, inceleme yetkisi bu amaca matuf olarak kullanılmaktadır. Dayanak: VUK m.134.
İnceleme, defter-belge ve elektronik kayıtlar üzerinde yürütülebilmekte; idare, olayın gerçek mahiyetini ortaya koyacak her türlü kanıtı değerlendirebilmektedir. Dayanak: VUK m.134; VUK m.3/B.
Bilgi isteme ve sürekli bilgi verme
İdare, mükelleflerden ve üçüncü kişilerden bilgi ve belge isteyebilmekte; bu kapsamda verilen süre içinde cevap verme ödevi bulunmaktadır. Dayanak: VUK m.148.
Sürekli bilgi verme yükümlülüğü, idare tarafından belirlenen kapsam ve dönemlerde, belirli bilgi setlerinin düzenli olarak paylaşılmasını içermektedir. Dayanak: VUK m.149.
Bilgi isteme yazısına süresinde veya gereği gibi cevap verilmemesi halinde özel usulsüzlük cezası uygulanabilmektedir. Dayanak: VUK mükerrer m.355.
Zincir yaklaşımı ve delil ekosistemi (Maliye ve mükellef peek’leri)
Maliye: Nihai alıcıdan başlayarak tedarik zincirinin yukarı halkaları test edilmekte; e-defter, e-belge, e-irsaliye, sevk/teslim ve banka/POS verileri çapraz doğrulanmaktadır. Dayanak: VUK m.134; m.148–149.
Mükellef: Cevap süresi içinde, olay kronolojisi ve belge-mal-para uyumu somutlanmakta; defter ve belgelerin ibrazı ile elektronik kayıtların bütünlüğü (berat, imza/mühür, log) ortaya konulmaktadır. Dayanak: VUK m.253–256 (saklama-ibraz); VUK m.148 (cevap ödevi).
Süre, usul ve yaptırımlar
Bilgi isteme yazılarında tanınan süre içinde cevap verilmesi esastır; ek süre talepleri gerekçesiyle birlikte yapılabilmektedir. Dayanak: VUK m.148; idari uygulama.
Cevap verilmemesi veya eksik verilmesi hâlinde, özel usulsüzlük yaptırımı söz konusu olmakta; ayrıca inceleme delil seti aleyhe şekillenebilmektedir. Dayanak: VUK mükerrer m.355; VUK m.134.
SSS
Üçüncü kişilerden bilgi istenebilir mi?
Evet; bankalar, lojistik firmaları ve alıcı-satıcılar dâhil üçüncü kişilerden bilgi istenebilmektedir. Dayanak: VUK m.148–149.
Elektronik kayıtların ibrazı zorunlu mudur?
Evet; e-defter, berat ve ilgili e-belge paketlerinin ibrazı yükümlülüğü bulunmaktadır. Dayanak: VUK m.253–256.
Cevap verilmezse ne olur?
Özel usulsüzlük cezası gündeme gelmekte ve inceleme aleyhe yürüyebilmektedir. Dayanak: VUK mükerrer m.355; VUK m.134.
