Vergi Dairesinin Haciz İşlemine Nasıl İtiraz Edilir? (Haciz Nedenleri, İşlemler ve Dava)
Haczin hukuki zemini ve nedenleri
6183 sayılı Kanun, kamu alacaklarının tahsili için borçlunun mallarına haciz konulabileceğini açıkça düzenler (m.62, m.79, m.85). Haciz, ödeme emrinin tebliği (m.55) sonrası borcun ödenmemesi hâlinde veya ihtiyati haciz şartları varsa derhâl uygulanabilir (m.13, m.257). Nedenler arasında tahsil tehlikesi, kaçma/mal kaçırma emareleri ve temerrüt sayılmaktadır.
Uygulanabilecek işlemler: hesap-hak-mal yelpazesi
Haciz; banka hesapları, alacak ve haklar (kira, ücret, pos), menkul-gayrimenkul üzerinde tesis edilebilir. Haciz ihbarnamesi (m.79), üçüncü kişiyi ödeme yasağı altına sokar ve bilgi verme yükümlülüğü doğurur; kıymet takdiri, satış ilânı ve paraya çevirme adımları m.78–99 çerçevesinde yürütülür. Tebligat, 7201 hükümlerine uygun yapılmalı; usulsüz tebligatta m.32 “öğrenme tarihi” kuralı uygulanır.
İtiraz ve dava: görev-yetki, süre ve yürütmenin durdurulması
Haciz, idari icra işlemidir; görevli mahkeme vergi mahkemesidir (2576 m.6). Yetki, işlemi tesis eden tahsil dairesinin bulunduğu yer mahkemesindedir. Dava süresi, işlemin tebliğinden itibaren İYUK m.7’deki genel süre rejimine tabidir (vergi yargısında kural olarak 30 gün). Yürütmenin durdurulması için İYUK m.27 uyarınca “açık hukuka aykırılık” ve “telafisi güç/imtina edilmesi imkânsız zarar” koşulları birlikte aranır; ölçüsüzlük, mükerrer haciz, zamanaşımı (6183 m.102–104) ve borcun yokluğu/kısmen ödendiği (m.58 atfı) savları bu değerlendirmede etkili olabilir.
Stratejik notlar: tecil-teminat ve orantı ilkesi
Tecil talebi (6183 m.48) ve teminat (m.10–11), haczin kapsamını daraltmada veya satışın ertelenmesinde pratik araçlardır. Haczin orantılı olması gerekir; borca nazaran aşırı değerli malın gereksiz yere bloke edilmesi ölçülülük ilkesine aykırı sayılabilir ve kısmi iptal sonucunu doğurabilir. Maliye yönünden hedef, kamu alacağını güvence altına almak; mükellef yönünden hedef, orantısız uygulamaları yargı denetimine taşımaktır.
SSS
Hangi mahkeme yetkili/görevli? — Vergi mahkemesi; yetki, işlemi tesis eden tahsil dairesinin bulunduğu yer (2576 m.6).
Yürütmenin durdurulması şartları? — İYUK m.27: açık hukuka aykırılık + telafisi güç zarar.
Hangi savlar öne çıkar? — Zamanaşımı (6183 m.102–104), mükerrer haciz, ölçüsüzlük, borcun yokluğu/kısmi ödeme.
