Vergi Ceza İhbarnamesi İçeriği, Tahakkuk, Uzlaşma
Tanım ve hukuki dayanak
Vergi/ceza tarh ve tebliğ işlemleri VUK m.34–35’te düzenlenmekte; vergi ziyaı ve usulsüzlük cezaları VUK m.341, 344, 352 hükümlerine dayanmaktadır. Vergi ceza ihbarnamesi, tarh edilen vergi ve kesilen cezanın miktarını, dayanağını, hesap özetini ve kanun yolunu içeren; tebliğ ile mükellefin bilgi ve savunma hakkını başlatan belgedir (VUK m.35).
Tebliğ ve tahakkuk ilişkisi
İhbarnamenin tebliği; 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine uygun yapılmalı, elektronik tebligatta m.7/A “5. gün” kuralı gözetilmelidir. İhbarnamenin tebliğiyle birlikte tahakkuk, kanunda öngörülen süreler ve itiraz/uzlaşma yollarına göre şekillenir; dava açılmadığı ve uzlaşma/indirim yolları kullanılmadığı takdirde, ihbarname kesinleşme sonucunu doğurur (VUK m.35; İYUK m.7–8 süre rejimi).
Hangi cezalar yer alabilir?
İhbarnamede vergi ziyaı cezası (VUK m.344), usulsüzlük/özel usulsüzlük (VUK m.352–353), kaçakçılık fiilleri yönünden VUK m.359’a atıfla ceza tarhiyatına esas tespitler bulunabilir; aynı fiil nedeniyle adlî süreç söz konusuysa idari ceza ile ceza yargılaması ilişkisi ayrıca yürür.
Tarhiyat sonrası uzlaşma (TSU) ve indirim–dava dengesi
TSU, vergi ve cezalarda tebliğden sonra mükellefle idare arasında uzlaşma komisyonu önünde yürütülen; üzerinde uzlaşılan tutarların kesin hâle geldiği idari bir kurumdur (VUK m.376 atfı; Uzlaşma Yönetmeliği). Uzlaşma sağlanırsa, uzlaşılan vergi/ceza için dava açılamaz; uzlaşma sağlanamazsa mükellef dava süresi içinde yargı yoluna gidebilir (İYUK m.7). VUK m.376 “cezalarda indirim” hükümleri, uzlaşma dışındaki durumlarda uygulanır; aynı ceza için hem uzlaşma hem 376 indirim birlikte kullanılamaz. Ödeme, uzlaşılan tutarlar üzerinden yapılır; gecikme faiz/zamları 6183 rejimine tabidir.
Süre ve strateji
Tebliğden sonra uzlaşma talep süresi ve görüşme günü idarece bildirilir; yürütmenin durdurulması talebi, TSU sürecinden bağımsız olarak yargı nezdinde değerlendirilebilse de, uzlaşma gerçekleşirse konusuzluk gündeme gelebilir (İYUK m.27; m.28). Maliye açısından hedef, uyuşmazlığı idari aşamada sonlandırmak; mükellef açısından, dosya delil gücü ve nakit akış dikkate alınarak TSU/376/dava üçgeninde optimumu yakalamaktır.
SSS
İhbarnamede neler bulunmak zorunda? — Vergi/ceza tutarı, dayanak, hesap özeti ve kanun yolu; VUK m.35.
TSU olursa dava hakkı? — Uzlaşılan kalemler için dava açılamaz; uzlaşılamayanlar yönünden süre işlemeye devam eder.
376 indirimiyle TSU birlikte olur mu? — Aynı cezada birlikte olmaz; biri seçilmelidir (VUK m.376).
