Kripto Varlıkların Vergilendirilmesi: Uygulama Rejimi ve Riskler

Düzenleyici çerçevenin yeniden kurulması

13 Mart 2025’te yürürlüğe giren III-35/B.1 ve III-35/B.2 sayılı SPK tebliğleri, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının kuruluş, faaliyet ve çalışma usullerini ayrıntılı biçimde kodladı. Bu ikincil düzenlemeler, listeleme süreçlerinden iç kontrole kadar operasyonel alanı belirginleştirirken vergi hukukuyla temas noktalarını da görünür kıldı. Bu nedenle 2025 sonrası değerlendirmede, vergisel sınıflandırmanın mevzuat metni ve düzenleyici duyurular ışığında dinamik biçimde izlenmesi zorunludur.

İş modeli–vergi eşlemesi

Borsa işletimi, saklama hizmeti veya OTC aracı rolü gibi farklı iş modelleri, komisyon, listeleme ve piyasa yapıcı destekleri benzeri kalemlerin vergisel niteliğini doğrudan etkiler. KDV rejimi, tahakkuk–dönemsellik ilkeleri ve gelir türlerinin defterlere yansıma biçimi, tebliğlerdeki faaliyet tanımlarıyla uyumlu bir sözleşme ve kayıt mimarisi gerektirir. Düzenleyicinin metinleri, bu eşleşmenin teknik sınırlarını göstermek bakımından temel başvuru noktasıdır.

MASAK uyumu ile vergisel ispat

Güncellenen KVHS rehberleri; uzaktan kimlik tespiti, sıkılaştırılmış tedbirler ve seyahat kuralını ayrıntılandırarak platformlara yoğun bir veri üretim–saklama yükümlülüğü getirir. Bu yükümlülüklerin vergisel boyutu, işlem izlerinin bütünlüğü ve izlenebilirliği üzerinden somutlaşır; TXID, cüzdan–adres eşlemesi ve banka kanalı izleri, “gerçek mahiyet” değerlendirmesinde kilit delillere dönüşür. Bu yüzden uyum ve vergi dosyalarının aynı veri gölü üzerinde konsolide edilmesi, hem beyan süreçlerinde hem de bir uyuşmazlık halinde savunmada belirleyici olur.

Yatırımcı işlemlerinin vergisel yorumu

Alım satım kazancı, kripto–kripto takas, airdrop ve staking gibi işlemler, idari uygulamanın evrimine bağlı olarak yorum riski taşır. Değerleme anının tayini, maliyet ispatı ve işlem ekonomisinin belgelenmesi, özelge ve içtihat çizgisi izlenerek yönetilmelidir. Bu bağlamda düzenleyici iletişim ve ikincil metinler, vergisel yorumla kesişen pratikleri yönlendiren arka plan bilgisi sağlar.

2025 için odak

SPK tebliğleriyle kurumsallaşan rejim, MASAK rehberlerinin veri yoğun uyum modelini vergi ispat mimarisinin içine taşır. Platform gelirlerinin sınıflandırılması ve yatırımcı işlemlerinin nitelendirilmesi, sözleşmesel dil, kayıt saklama disiplini ve denetime elverişlilik ilkeleri çerçevesinde ele alındığında, hem beyan doğruluğu hem de uyuşmazlık yönetimi güçlenir.