E-Ticaret, Stopaj, KDV ve Mükellefiyet Rejimi

Instagram’da içerik gelirleri, işbirliği gelirleri ve sponsor gelirleri konusundaki yazımızı ayrıca okuyunuz.

Instagram mağazalarının hukuki niteliği ve ticari faaliyet olarak değerlendirilmesi

Instagram üzerinden mağaza açılması ve ürün satışı yapılması, faaliyetin süreklilik arz etmesi ve kazanç elde etme amacının bulunması hâlinde Türk vergi hukuku bakımından ticari faaliyet olarak nitelendirilmektedir. Gelir Vergisi Kanunu’nun ticari kazancı tanımlayan hükümleri uyarınca, ticari organizasyon içerisinde yürütülen her türlü alım-satım faaliyeti ticari kazanç kapsamına girmekte ve mükellefiyet doğurmaktadır.

Bu değerlendirme, Vergi Usul Kanunu’nda düzenlenen “işyeri” kavramının fiziki bir mekânla sınırlı olmayıp, elektronik ortamda yürütülen faaliyetleri de kapsayacak şekilde yorumlanması gerektiği yönündeki idari uygulamalarla uyumlu bulunmaktadır.

Gelir vergisi yönünden mükellefiyet ve beyan yükümlülüğü

Instagram mağazası üzerinden elde edilen kazançların, faaliyetin gerçek kişi tarafından yürütülmesi hâlinde gelir vergisine tabi tutulması gerekmektedir. Gelir Vergisi Kanunu’nda ticari kazançların yıllık beyanname ile beyan edilmesi öngörülmüş olup, kazancın tespitinde tahsil esası değil, ticari kazançlar bakımından geçerli olan tahakkuk esası uygulanmaktadır.

Bu çerçevede, satış bedelinin platform aracılığıyla tahsil edilmesi, kazancın vergilendirilmesine engel teşkil etmemekte; satışın hukuken gerçekleştiği dönemde gelir unsuru doğmaktadır. Vergi Usul Kanunu’nun defter tutma ve belge düzenine ilişkin hükümleri uyarınca, mükellefin ticari defter tutma ve her satış için belge düzenleme yükümlülüğü bulunmaktadır.

Katma Değer Vergisi yönünden değerlendirme ve e-ticaret ilişkisi

Instagram mağazaları üzerinden yapılan mal teslimleri ve hizmet ifaları, Katma Değer Vergisi Kanunu kapsamında KDV’ye tabi bulunmaktadır.

KDV Kanunu’nda teslim ve hizmet kavramlarının geniş şekilde tanımlanmış olması nedeniyle, elektronik ortamda yapılan satışlar da KDV’nin konusuna girmektedir. Satışın nihai tüketiciye yapılması hâlinde, genel esaslar çerçevesinde KDV hesaplanmakta ve beyan edilmektedir.

Vergi Usul Kanunu ve KDV mevzuatı birlikte değerlendirildiğinde, e-ticaret yoluyla yapılan satışlarda da fatura veya perakende satış fişi düzenlenmesi zorunluluğu devam etmektedir. Bu yükümlülüğe aykırılık hâlinde, özel usulsüzlük cezası uygulanması gündeme gelmektedir.

Stopaj, platform ödemeleri ve aracılık ilişkileri

Instagram üzerinden satış yapılırken, bazı durumlarda ödeme altyapısı sağlayıcıları veya aracı platformlar devreye girmektedir.

Ödeme hizmet sağlayıcıları tarafından yapılan kesintiler, mükellefin ticari kazancının tespitinde gider unsuru olarak dikkate alınabilmekte; ancak bu kesintilerin stopaj niteliğinde olmadığı hâller ile stopaj yükümlülüğü doğuran hâllerin ayrımı, Gelir Vergisi Kanunu ve ilgili tebliğlerde öngörülen esaslara göre yapılmaktadır.

Aracılık sözleşmesi çerçevesinde komisyon ödemesi yapılması hâlinde, bu ödemelerin vergisel boyutu da ayrıca değerlendirilmekte ve gider pusulası veya fatura düzeni bakımından Vergi Usul Kanunu hükümleri uygulanmaktadır.

Vergi denetimi ve ceza riskleri

Instagram mağazası faaliyeti yürüten kişilerin kayıt dışı kalması, Vergi Usul Kanunu’nun vergi ziyaına ve usulsüzlüklere ilişkin hükümleri kapsamında ciddi idari yaptırımlara konu olabilmektedir.

Faaliyetin ticari nitelikte olmasına rağmen mükellefiyet tesis edilmemesi, vergi ziyaı cezası uygulanmasını gerektirmekte; belge düzenine aykırılık hâlinde ise özel usulsüzlük cezaları gündeme gelmektedir.

Ayrıca, e-ticaret faaliyetlerinin banka ve ödeme kuruluşları üzerinden izlenebilir olması, vergi idaresinin dijital izler yoluyla tespit yapabilmesine imkân tanımaktadır.

SSS (FAQ)

Instagram mağazası açmak tek başına vergi mükellefiyeti doğurur mu?
Süreklilik arz eden ve kazanç elde etmeye yönelik satış faaliyeti bulunması hâlinde mükellefiyet doğmaktadır.

Vergi mükellefiyeti tesis edilmeden satış yapılırsa ne olur?
Vergi Usul Kanunu uyarınca vergi ziyaı ve usulsüzlük cezaları gündeme gelmektedir.

KDV her satışta uygulanır mı?
KDV Kanunu kapsamında teslim ve hizmet niteliği taşıyan işlemler KDV’ye tabidir.