Platform Tabanlı Hizmetler Özelinde Ayrımın İncelemesi
Kazanç türünün tespiti ve hukuki çerçeve
Gelir Vergisi Kanunu, ticari kazancı m.37’de, serbest meslek kazancını ise m.65’te tanımlamakta; serbest meslek faaliyetinin şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye dayalı olarak, işverene tabi olmaksızın icra edilmesini esas almaktadır. Platform tabanlı hizmet modellerinde faaliyetin organizasyon, süreklilik ve ticari mahiyet kazanması hâlinde kazancın ticari kazanç olarak nitelendirilmesi gerekmektedir. Bu değerlendirme, faaliyetin gerçek mahiyetinin esas alınmasını öngören VUK m.3/B hükmüyle uyumlu biçimde yapılmaktadır.
Tevsik ve belge düzeni
Serbest meslek erbabının serbest meslek makbuzu düzenleme yükümlülüğü GVK sistematiği içinde yer almakta; ticari kazançta ise fatura düzeni geçerlidir. 213 Sayılı VUK m.232 fatura düzenleme mecburiyetini, m.234 gider pusulasını, m.253–256 ise saklama ve ibraz ödevini düzenlemektedir. Platform gelirlerinin banka/POS üzerinden tahsili, tevsik zorunluluğu kapsamında değerlendirilmekte; tahsilatın belgeyle eşleştirilmesi gerekmektedir.
Maliye ve mükellef perspektifi
İdare, kazanç türünün yanlış sınıflandırılmasını vergi ziyaı olarak değerlendirmekte ve buna bağlı ceza yaptırımlarını uygulamaktadır (VUK m.341, m.344). Mükellef bakımından ise faaliyetin başlangıcında doğru tür tespiti, e-belge altyapısı ve defter tutma rejiminin doğru kurulması, ileride doğabilecek tarhiyat riskini azaltmaktadır.
SSS
Platformdan düzenli gelir elde eden herkes ticari kazanç mı elde eder? → Faaliyetin süreklilik ve organizasyon kazanması hâlinde ticari kazanç kabul edilmektedir (GVK m.37).
Serbest meslek makbuzu yerine fatura düzenlenebilir mi? → Kazanç türüne göre doğru belge düzenlenmelidir (VUK m.232, m.234).
Banka tahsilatı belge yerine geçer mi? → Hayır; tevsik ile belge düzeni birlikte sağlanmalıdır (VUK m.253–256).
