Tahsil Zamanaşımı: Kesilme, Durma Nedenleri, Mükellefin Yararlanma Kapsamı
Hukuki çerçeve (vergide süre rejimi)
Tahsil zamanaşımı, 6183 sayılı Kanun m.102 uyarınca kamu alacağının vade yılını takip eden yılın başından itibaren beş yıl içinde tahsil edilmemesi hâlinde borcun tahsil yetkisinin sona ermesini ifade etmekte; aynı Kanun’un m.103–104 hükümleri zamanaşımının kesilme ve durma hâllerini düzenlemektedir. Zamanaşımı hesabında sürenin başlangıcı, takip–tebligat–haciz–ödeme–taahhüt gibi olayların kesici veya durdurucu etkileri ve tebligatın usulüne uygunluğu (Tebligat Kanunu m.7/A, m.32) birlikte değerlendirilmekte; sürelere ilişkin yargısal denetimde İYUK m.7–8 genel süre kuralları ve tatil günlerine ilişkin tamamlayıcı hükümler uygulanmaktadır.
Kesilme–durma nedenleri ve kronoloji inşası
Ödeme, kısmi ödeme, haciz, cebrî icra adımları, ödeme emrinin tebliği, mal beyanı çağrısı, teminat ve tecil talepleri gibi işlemler çoğu durumda kesilme etkisi doğurmakta ve yeni bir beş yıllık süre olaya bitişik şekilde yeniden işlemektedir (6183 Sy. A.A.T.U.H.K. m.103). Yargı kararları, mücbir sebep, borçlunun ölümü veya iflası gibi hâller durma etkisi yaratabilmekte; durmuş süre sebep kalktığında kaldığı yerden işlemektedir (6183 Sy. A.A.T.U.H.K. m.104). Sağlıklı bir savunma, olayların tarih–belge kronolojisini (e-tebligat verisi, haciz ihbarnameleri, banka–pos blokeleri, tecil yazıları) tek çizelgede toplayarak kesilme/durma etkilerini tartışmalı adımlardan ayırmakla kurulmalıdır.
Maliye ve mükellef açısından stratejik sonuçlar
Maliye yönünden amaç, zamanaşımı kesici işlemleri usulüne uygun ve zamanında tesis ederek tahsil güvenliğini sürdürmektir; hatalı tebligat veya mükerrer haciz gibi usul sorunları, denetimde tahsil yetkisini zayıflatabilmektedir. Mükellef tarafında strateji, usulsüz tebligat–öğrenme tarihi (7201 m.32) ve kesilme etkisi taşımayan işlemler ayrımına dayanmalı; özellikle tutarsız kronolojilerde yürütmenin durdurulması (İYUK m.27) talebi, telafisi güç zarar–açık hukuka aykırılık kriterleri çerçevesinde ileri sürülmelidir.
SSS
Tahsil zamanaşımı süresi kaç yıldır? — Kural olarak 5 yıl (6183 m.102).
Haciz zamanaşımı keser mi? — Evet; haciz ve ödeme gibi işlemler kesme etkisi yapar (6183 m.103).
Usulsüz tebligatta süre nasıl işler? — Öğrenme tarihi tebliğ tarihi sayılır (7201 m.32).
